سيد على اكبر برقعى قمى
72
راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )
بشكانى : با كسر باى ابجد و سكون شين نقطهدار منسوب است به بشكان كه قريهاى است از قراى هرات و محمّد بن علىّ بشكانى هروى از محدّثان و قاضيان عامّه بدان منسوب است . بشكوال : با فتح باى ابجد و سكون شين نقطهدار و ضمّ كاف نام جدّ ابو القاسم خلف ابن عبد الملك ابن مسعود بن بشكوال خزرجى انصارى قرطبى است معروف به ابن بشكوال از افاضل اندلس و صاحب كتاب الصلة و اين كتاب ذيل كتاب تاريخ اندلس ابن فرضى است و نيز كتاب المستغيثين باللّه و متوفّى 578 . بصروى : با ضمّ باى ابجد و سكون صاد بىنقطه و فتح راى بىنقطه و كسر واو منسوب است به بصرى بر وزن كبرى و آن نام دو قريه است ؛ يكى در شام كه قصبهء حوران است و عبد اللّه بن زين الدّين بن احمد بصروى دمشقى فقيه و مورّخ و صاحب كتاب ترجمه حافظ بن حجر عسقلانى و كتاب شرح بر صحيح مسلم و متوفّى 1170 « 1 » به آن منسوب است و ديگرى قريهاى است در عكبرا از قراى بغداد . بطائنى : با فتح باى ابجد منسوب است به بطائن جمع بطانه به معنى آستر جامه در برابر ظهاره كه رويهء جامه است و بطائنى كسى را گويند كه آستر جامه بفروشد و آن لقب چند تن از محدّثان است ، از جمله : علىّ بن ابى حمزهء بطائنى و فرزندش حسن بن علىّ بن ابى حمزهء بطائنى . بطّه : با فتح باى ابجد و طاى حطّى مشدّد و در آخر تا ، مرغابى مادينه را گويند و نرينه را « بط » نامند و بطّه نام جمعى است ، از جمله : نام نياى ابو عبد اللّه عبيد اللّه بن محمّد بن محمّد بن محمّد بن حمدان بن بطّهء عكبرى است معروف به ابن بطّه از علماى حنبلى و صاحب كتاب الإبانة و متوفّى 387 ، و از جمله : نام نياى ابو جعفر محمّد بن جعفر بن بطّهء قمّى است از علماى اماميّه و ملقّب به مؤدّب . بطريق : با كسر باى ابجد و سكون طاى حطّى بر وزن اكسير از القاب سران سپاه روميان است و بطريق لقب كسى است كه ده هزار سپاهى زير فرمانش باشد . و ابن بطريق كنيت شمس الدّين يحيى ابن حسن بن حسين حلّى است از اعلام علماى اماميّه و معاصر با ابن ادريس و صاحب كتاب المناقب و كتاب العمدة و كتاب اتّفاق صحاح الاثر فى امامة الائمّة الاثنى عشر و كتاب تصفح الصحيحين فى تحليل المتعتين و كتاب الخصائص . و نيز ابن بطريق كنيت سعيد بن بطريق مصرى است كه كيش نصارا داشت و در فنّ طبابت دستى داشت و كتاب نظم الجواهر و كتاب ديگر در طبّ علمى و عملى پرداخت و در سال 328 درگذشت . بطلان : با فتح باى ابجد و سكون طاى حطّى بر وزن پنهان نام نياى مختار بن حسن بغدادى است معروف به ابن بطلان و اين لفظ عربى نيست بلكه لفظ بيگانه است كه آن را عربى كردهاند ( معرّب ) و ابن بطلان كيش مسيح را داشت و در صناعت طبّ ، مهارتى كامل داشت و با ابن رضوان طبيب مصرى طرفه مناظراتى داشت و مصنّفاتى پرداخت ، از جمله : كتاب تقويم الصحه و كتاب شراء العبيد
--> ( 1 ) - ابو الحسن محمّد بن محمّد بن خلف بصروى شاعر و شعرش نيكوست . علم كلام را بر شريف مرتضى قرائت كرد ( اللباب فى تهذيب الأنساب : 1 / 158 ) .